اصول و مبانی مددکاری اجتماعی

1- مهارت خودآگاهی:

مددکار اجتماعی با آگاهی به این که هر فردی، نقاطِ قوت و ضعفِ خود را دارد،سعی می کند نقاط ضعف و قوت خود را نیز شناخته، بر آنها مسلط شده و اجازه ندهد دیدگاههای شخصی بر فرایند مددکاری تاثیر منفی بگذارد. مددکار بواسطه تقاط قوت خویش سعی در ارائه بهتر خدمات خواهد کرد. 

• یکی از ابعاد مهارتِ خودآگاهی، شناختِ “چرخهء فکر، احساس و رفتار” است که هر فرد باید بتواند این چرخه را در موقعیتهای مختلف تشخیص و تحلیل کند. هدف از انجامِ این کار بررسیِ “خود” از زاویه ای دیگر است. بدین ترتیب میتوانیم اشکالاتِ خود را در موقعیت ها و شرایطِ مختلف ارزیابی و در صدد بهبودِ سبکِ زندگی اقدام کنیم.

برای شناختِ بهترِ سه مولفهء فکر، احساس و رفتار، تعاریفِ آنها بصورتِ مختصر بشرح زیر است:

فکر: آنچه از ذهن ما عبور میکند را فکر مینامیم.

احساس: احساسات حاصلِ افکار ما هستند. چنانچه افکار مثبت از ذهنمان عبور کند ما نیز احساساتِ خوشایندی را تجربه میکنیم و برعکس اگر افکارمان منفی بافی کند طبیعیست که احساسات ناخوشایندی را تجربه خواهیم کرد.

1. احساسات خوشایند مانندِ: شادی-امیدواری-لذت-امنیت-عشق-و…
2. احساسات ناخوشایند مانندِ: اضطراب-ناامیدی-ترس-حقارت-گناه-و …

رفتار: آنچه انجام میدهیم را رفتار میگویند.

 به مثال زیر توجه کنید:

موقعیت(محرک): لیوان از دستم افتاد و شکست.

فکر: همیشه عجله میکنم و گند میزنم چون برنامه ریزی ندارم.

احساس: خیلی بی عرضه ام-از همه همسن و سالام عقب افتادم.(احساس بی عرضگی/احساس درماندگی/احساس حسرت)

رفتار: در کابینتو محکم بستم و رفتم توی اتاقم اونقدر گریه کردم تا خوابم برد.

• یکی دیگر از ابعادِ خودآگاهی، شناختِ نقاط قوت و ضعف میباشد. بعضی از ویژگیهای شخصیتی بسته به شرایطِ مختلف، گاهی میتواند ویژگیِ مثبت، و گاهی یک صفتِ منفی تلقی شود.

1. نقاط قوت مانندِ: مسئولیت پذیری-خوشقول یودن-همدل بودن-خلاق بودن-و…
2. نقاط ضعف مانندِ: خودمحور بودن-کمال گرایی افراطی-اعتماد بنفس پایین-و…